Bu not, ad ve sıfatlara gelen kişi eklerini ilk kez gösteren öğretmen içindir.

Temel fikir

Ek eylemin kişi ekleri ad ya da sıfatın sonuna gelir: -im, -sin, -iz, -siniz. Ek, dört yönlü ünlü uyumuna uyar: öğretmenim, yorgunum, Türküm, hazırım. Ünlüyle biten sözcüklerde 1. kişi eklerinden önce y gelir: öğrenciyim, hastayız. 3. tekil kişide ek yoktur; çoğulda -ler/-lar isteğe bağlıdır.

Karşılaştırılacak kalıplar
Son ünlübensenbizsizÖrnek
a, ı-ım-sın-ız-sınızhazırım
e, i-im-sin-iz-sinizöğretmenim
o, u-um-sun-uz-sunuzyorgunum
ö, ü-üm-sün-üz-sünüzTürküm
…a-yım-sın-yız-sınızhastayım
…i-yim-sin-yiz-sinizöğrenciyim
…u-yum-sun-yuz-sunuzmutluyum
…ü-yüm-sün-yüz-sünüzhüzünlüyüm

Örnekler

  • Ben bugün çok yorgunum.
  • Biz bu akşam evdeyiz.
  • Sen çok iyi bir öğrencisin.
  • Siz öğrenci değilsiniz.Olumsuzlukta ad değişmez; kişi eki değil sözcüğüne gelir: değilsiniz.
  • Onlar çok yorgunlar.Üçüncü tekil kişide ek yoktur: O yorgun. İnsanlarda çoğul eki -lar, burada olduğu gibi, getirilebilir ya da düşebilir: Onlar yorgun.
  • öğrenciyimGövde ünlüyle bittiği için ekten önce y gelir: öğrenci + im = öğrenciyim. Özne olan ben düşmüştür.
  • öğretmenizn ünsüzünden sonra y gelmez. Daha uzun iyelik biçimi öğretmenimiz “bizim öğretmenimiz” anlamına gelir; ikisini karıştırmayın.
  • okuldayımokuldayımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • Ankara'dayızAnkara'dayızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • arkadaşımsınarkadaşımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -msınKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Sık hatalar: ünlüden sonra y'yi atlamak (öğrenciim), -iz ile iyelik eki -imiz'i karıştırmak (öğretmeniz ile öğretmenimiz) ve olumsuzda kişi ekini değil'e getirmemek (öğrenci değilim).

Kendin dene

  1. öğrenci sözcüğüne biz için kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    öğrenciyiz

    öğrenciyiz: sözcük ünlüyle bittiği için -iz'den önce y gelir; ince ünlü i ile ek -iz olur.

  2. yorgun sözcüğüne sen için kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yorgunsun

    yorgunsun: son ünlü kalın ve yuvarlak u olduğu için ek -sun olur; ünsüzden sonra y gelmez.

  3. öğretmen sözcüğüne siz için kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    öğretmensiniz

    öğretmensiniz: son ünlü ince ve düz e olduğu için ek -siniz olur.

  4. Türk sözcüğüne ben için kişi ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Türküm

    Türküm: son ünlü ince ve yuvarlak ü olduğu için ek -üm olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden kendileri ve arkadaşları hakkında beş kısa cümle yazmalarını isteyin; her kişi ekinin ünlüsünü birlikte denetleyin.