Der, die, das: Duitse lidwoorden en woordgeslacht

Het idee

Nominatief enkelvoud heeft mannelijk der, vrouwelijk die en onzijdig das. -ung, -heit en -keit wijzen vaak op vrouwelijk; verkleinwoorden op -chen zijn onzijdig. Niet elke uitgang is betrouwbaar: gebruik een woordenboek. Nominatief meervoud krijgt die. Mannelijk accusatief verandert der in den.

Drie lidwoorden, drie zelfstandige naamwoorden

Lidwoord	Enkelvoud	Meervoud
der	der Bahnhof	die Bahnhöfe
die	die Straße	die Straßen
das	das Haus	die Häuser

Handige patronen, met eerlijke grenzen

Sommige uitgangen zijn betrouwbare aanwijzingen. Zelfstandige naamwoorden op -ung, -heit en -keit zijn vrouwelijk: die Zeitung, die Freiheit, die Möglichkeit. Verkleinwoorden op -chen en -lein zijn onzijdig; daarom is das Mädchen onzijdig.

Dagen en maanden zijn mannelijk: der Montag, der Oktober. Veel woorden op -e zijn vrouwelijk, zoals die Tasche, maar dat is alleen een neiging: der Name en das Ende zijn veelvoorkomende uitzonderingen. Gebruik een patroon om beter te gokken en controleer daarna een woordenboek.

Het meervoud en de eerste naamvalswisseling

In de nominatief meervoud is het lidwoord altijd die: die Bahnhöfe, die Straßen, die Häuser. Het geslacht in het enkelvoud is niet veranderd; meervouden volgen hun eigen patroon en het Duits heeft geen vaste meervoudsuitgang, dus noteer het meervoud van de woorden die je gaat herhalen.

Lidwoorden laten ook zien welke rol een woord in de zin heeft. Vergelijk Der Bahnhof ist hier met Ich sehe den Bahnhof: in de tweede zin is het station het lijdend voorwerp, dus mannelijk der wordt den. Leer eerst de nominatief en oefen daarna een paar zinspatronen zoals dit.

Een oefenroutine van vijf minuten

Kies vijf voorwerpen of plaatsen, schrijf elk op met lidwoord en een kort voorbeeld, dek dan het Duits af en haal de hele woordgroep op vanuit de betekenis of een plaatje. Controleer meteen en herhaal wat je miste op een andere dag.

Geslachten kleuren mag als je dat leuk vindt, maar zeg of schrijf het lidwoord toch: een kleur herkennen is niet het woord ophalen. Wissel de volgorde, zodat de plek van een kaartje het antwoord niet verraadt.

Voorbeelden

• Der Bahnhof ist hier.
• Die Straße ist lang.
• Das Haus ist klein.
• Die Häuser sind alt.
• Ich sehe den Bahnhof.
• Das Mädchen liest.

Let op

Het geslacht beschrijft niet noodzakelijk de persoon: das Mädchen is onzijdig door -chen. Nederlands de/het voorspelt het Duits niet altijd.

Probeer het zelf

1. ___ Bahnhof (bestimmter Artikel, Nominativ)

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   der

   Bahnhof is mannelijk; het nominatieflidwoord is der.

2. ___ Haus (bestimmter Artikel, Nominativ)

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   das

   Haus is onzijdig; het nominatieflidwoord is das.

3. Ich sehe ___ Bahnhof. (der)

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   den

   Het mannelijke voorwerp van sehen vraagt den Bahnhof.

Gebruik het vandaag

Kies vijf voorwerpen, schrijf lidwoord, woord en voorbeeldzin. Verberg het Duits, haal de combinatie op en herhaal op een andere dag.